Ziyan İSMİ GERÇEK ANLAMI VE DETAYLI ANALİZİ

Ziyan ismi Kur'an-ı Kerim’de "Hüsrân" (Büyük kayıp) kavramıyla eşanlamlı olarak kullanılır ve Asr Suresi başta olmak üzere pek çok ayette "Şüphesiz insan hüsrandadır (ziyandadır)" şeklinde yer bulur. Kur'an literatüründe ziyan; imansızlığın, vaktini boşa harcamanın ve ilahi rızadan uzaklaşmanın bir sonucu olarak anlatılır. Bu yönüyle ismin Kur'an-ı Kerim’de "kaçınılması gereken olumsuz bir durumu" nitelemek için kullanıldığını söylemek mümkündür. İslam hukukuna göre çocuklara Kur'an’da geçen "her kelime" isim olarak verilmez; ismin taşıdığı mananın güzel olması esastır. Ziyan kelimesi hüsranı ve zararı temsil ettiği için Kur'ani ahlaka göre olumlu bir "isim" teşkil etmez. Peygamber Efendimiz (s.a.v) de kötü manalı isimleri hayırlı olanlarla değiştirmiştir. Dolayısıyla metinsel olarak mushafta bulunsa da, taşıdığı negatif mana hasebiyle İslami isimlendirme adabına uygun görülmeyen ve ebeveynlerin yerine anlamı hayırlı olan isimleri tercih etmesi gereken bir tercihtir.

Ziyan kelimesi Arapça kökenli olup sözlük manası itibarıyla "kayıp, zarar ve hüsran" anlamına gelir. İslam hukukunda bir ismin caiz olabilmesi için taşıdığı mananın güzel olması ve o kişiyi toplum içinde küçük düşürmemesi esastır. Peygamber Efendimiz (s.a.v), "Siz kıyamet gününde isimlerinizle çağırılacaksınız, o halde isimlerinizi güzel koyun" buyurmuş ve anlamı kötü olan pek çok ismi (hüzün, savaş gibi) değiştirtmiştir. Bu bağlamda, "zarar ve kayıp" anlamına gelen Ziyan isminin kullanılması, fıkhen "haram" (kesin yasak) kategorisinde olmasa da, İslam isimlendirme adabına (edebine) aykırı ve "mekruh" (hoş karşılanmayan) olarak değerlendirilebilir. Şayet bu isim "Ziya" (Işık) isminin bir yanlış telaffuzu gibi görülmüyorsa, doğrudan "hasar" manasıyla çocuğa verilmesi ona manevi bir ağırlık yükleyebilir. İslam alimleri isimlerin insanın kaderine tesir ettiğini belirterek, hayırlı, bereket ve muzafferiyet içeren isimlerin önceliklendirilmesini öğütlemişlerdir. Sonuç olarak, Ziyan isminin kullanılması dini bir tavsiye değil, kaçınılması gereken bir durumdur; onun yerine anlamı beraketli bir isim seçilmesi evladın hakkıdır.